In a bar under the sea, heet het nieuwe, eerdaags te verschijnen album van de Vlaamse band dEUS. Zanger Tom Barman over het succes: 'dEUS kreeg veel publiciteit en treedt vaak op, dus wij liggen dan voor de hand.'
dEUS is de naam van het Vlaamse collectief dat in 1994 naam maakte met het album Worst Case Scenario. Zo'n groep die eens in de zoveel jaren opduikt in de popmuziek. Ogenschijnlijk ontstaan vanuit het niets, zonder enig marketingplan losgelaten op een publiek dat sinds TC Matic, tien jaar eerder, nauwelijks met vermeldenswaardige popmuziek uit België is geconfronteerd.
Lezers van het Belgische poptijdschrift Rif Raf waren het eerst gewaarschuwd. Maandenlang werd melding gemaakt van spectaculaire popmuziek, gespeeld door een stel vroege twintigers in Antwerpen. Captain Beefheart, Tom Waits en de Pixies mochten dan geen platen meer maken, in dEUS was een band opgestaan die van voornoemden het beste in zich verenigde.
Tom Barman, zanger, songschrijver en gitarist van de groep, weet zich het moment nog te herinneren waarop dEUS veranderde van een aardige support-act in één van de meeste geliefde attracties van het clubcircuit. 'Dat was in augustus 1994, toen we in Arena in Amsterdam speelden en de zaal voor het eerst uitverkocht was.'
In dat optreden liet dEUS zich van haar beste kant horen. Grillige songs, waarin Barman vocaal werd bijgestaan door zijn bassist Stef Kamil Carlens en gitarist Rudy Trouvé. Een andere opvallende verschijning was violist Klaas Janszoons. Zijn krassende intro en het gegescandeerde friday, friday, friday brachten de song Suds & Soda onsterfelijkheid. dEUS maakte indruk zoals de Pixies of de Smashing Pumpkins dat ooit deden.
Ook in Engeland werd dEUS lovend ontvangen. Maar nergens was de groep zo succesvol als in Nederland. Veel van de fans zijn tieners. 'Ik denk altijd dat het die jonge fans om iets anders gaat dan de muziek', zegt Barman. Als je zestien bent is het heel spannend om naar een popconcert te gaan. dEUS kreeg veel publiciteit en treedt vaak op, dus wij liggen dan voor de hand.'
Gitarist Craig Ward is het niet helemaal met hem eens: 'Tom, je moet niet vergeten dat veel liedjes op Worst Case Scenario typische teeny bopper-kwaliteiten hebben, waar het reuze leuk op springen is.' Barman kan zich moeilijk voorstellen wat zijn muziek voor de jeugdige luisteraar zo aantrekkelijk maakt. 'Maar wat wil je, toen ik zestien was luisterde ik naar Pat Benatar, en wist nog helemaal niet dat er iets als Captain Beefheart of de Velvet Underground bestond.'
Inmiddels wel. In alle beschouwingen over dEUS duiken deze illustere namen op. De eerste, in eigen beheer uitgebrachte ep van de groep bevatte een sample van Beefheart's Trout Mask Replica. En het eerdaags te verschijnen tweede volwaardige dEUS-album, In a bar under the sea, is geproduceerd door Eric Drew Feldman, ooit deel uitmakend van Beefhearts Magic Band.
' Van Feldman wist ik dat hij een plaat van Frank Black had geproduceerd, daar vond ik eerlijk gezegd niks aan. Maar ik merkte wel dat het een heel vriendelijke man was, en dat is eigenlijk de belangrijkste eigenschap voor een producer. Altijd aanwezig zijn en vooral vriendelijk blijven, de rest doen wij wel.'
Aanvankelijk bemoeide Feldman zich nog ijverig met de muziek, maar 'dat hebben we hem snel afgeleerd', zegt Barman. Hij kijkt voortdurend naar Craig Ward, de Schotse gitarist die zich jaren in de periferie van dEUS ophield, en sinds het vertrek van Rudy Trouvé diens plaats heeft ingenomen. De voertaal is Engels zodat Ward het gesprek kan volgen. Als deze de naam van zijn voorganger laat vallen, veert Barman op van zijn stoel. 'Ach, heb jij Rudy nog gesproken? En weet je wat hij van de plaat vindt?'
'Oké', stelt Ward hem gerust. 'Alleen dat titelnummer niet, want dat klonk als de muziek waardoor hij een hekel aan R.E.M heeft gekregen.' Barman verdedigt zich. 'Zo'n liedje is mooi in de context van het album. Het lijkt trouwens helemaal niet op R.E.M.'
Trouvé heeft, zo vertelt Barman, de band verlaten. Hij zal wel alle artwork blijven verzorgen, maar wil zich verder op zijn eigen band richten, het experimentelere Kiss My Jazz. Naast Trouvé kent dEUS in Stef Kamil Carlens nog een bandlid met een eigen groep. Moondog Jr. heet Carlens' band. Een tijdlang kon hij zijn tijd nog verdelen. 'Ik had er geen problemen mee', zegt Barman. 'Maar ons management werd er stapelgek van dat geen data voor dEUS geprikt konden worden omdat een van ons er met een andere band vandoor was.'
Carlens heeft enkele weken geleden dan toch de band verlaten. In de Amsterdamse Roxy speelde hij eind augustus nog mee. Voor het laatst toonde hij zich de echte frontman van de groep. Dat Trouvé en Carlens essentieel waren voor het dEUS-geluid werd in de Roxy maar al te zeer duidelijk. Met hen verdwijnt de gekte, die plaats maakt voor een wat onwennig spelend bandje.
Barman is er niet voor teruggedeinsd op de nieuwe plaat 'gewone liedjes' op te nemen. 'Ik heb wat meer respect gekregen voor liedstructuren waarin ik meer zorg aan teksten kan besteden. Ik probeer op de nieuwe plaat met minder woorden meer te zeggen. Iemand van wie ik veel geleerd heb is Mark Sandman van de groep Morphine. Zijn tekst van Supersex bestaat vooral uit herhalingen van woorden: vliegveld, taxi hotel. Daarmee roept hij de sfeer op die hoort bij het spelen in een band.'
Ook Will Oldham, die als Palace diverse platen vol desolate, aan country verwante liedjes opnam, wordt door Barman bewonderd. 'Palace, en ook Sebadoh zijn nu de twee bands waarvan ik alles wil horen, zoals ik dat voorheen met de Pixies heb gehad.' Craig Ward klinkt instemmend. 'Hij is mijn muzikale mentor', erkent Barman, naar zijn gitarist wijzend. 'Hij komt steeds met obscure bandjes waar ik nog nooit van gehoord heb. Die inspireren me.'
Ward heeft zelf met Wine Threads het meest introverte liedje van In A Bar Under The Sea gecomponeerd. Het klinkt als een cover van een vergeten Chet Baker song. 'Ik heb het intro van Baker's Let's Get Lost afgekeken', erkent Ward. Barman is trots op zijn nieuwe gitarist, en glundert als deze vertelt dat hij onlangs een beetje lag te piekeren over de band waarin hij het liefst zou spelen.
'Ik hou van de gitaarterreur van Shellac en Jesus Lizard, van de orkestrale pracht van de Beach Boys, en een beetje country vind ik ook niet te versmaden. Zie maar eens een band te vinden waar je dit alles in kwijt kan. dEUS was de enige naam die ik kon bedenken.'
'Tja', mijmert Barman. 'Rond dEUS hingen ooit vier drummers, vier bassisten en drie gitaristen. Die hebben nu allemaal hun eigen band. Moondog Jr. en Kiss My Jazz konden ooit naast dEUS bestaan, nu zijn we te groot voor hobbyclubjes.'
dEUS speelt vanavond op het Crossing Border Festival in de Dr. Anton Philipszaal in Den Haag.
11 september 1996